(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ద్రోణపర్వ - అధ్యాయ 032

॥ శ్రీః ॥
7.32. అధ్యాయః 032
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Topics
సంకులయుద్ధవర్ణనం॥ 1 ॥
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Text

సంజయ ఉవాచ। 7-32-0x(4331)(46129)
ప్రతిఘాతం తు సైన్యస్య నామృష్యత వృకోదరః।
సోఽభ్యాహనద్గురుం షష్ట్యా కర్ణం చ దశభిః శరైః॥ 7-32-1(46130)
తస్య ద్రోణః శితైర్బాణైస్తీక్ష్ణధారైరజిహ్మగైః।
జీవితాంతమభిప్రేప్సుర్మర్మణ్యాశు జఘాన హ॥ 7-32-2(46131)
ఆనంతర్యమభిప్రేప్సుః షడ్వింశత్యా శమార్పయత్।
కర్ణో ద్వాదశభిర్బాణైరశ్వత్థామా చ సప్తభిః॥ 7-32-3(46132)
షఙ్భిర్దుర్యోధనో రాజా తత ఏనమథాకిరత్।
భీమసేనోఽపి తాన్సర్వాన్ప్రత్యవిధ్యన్మహాబలః॥ 7-32-4(46133)
ద్రోణం పంచాశతేషూణాం కర్ణం చ దశభిః శరైః।
దర్యోధనం ద్వాదశభిర్దౌణిమష్టాభిరాశుగైః॥ 7-32-5(46134)
ఆరావం తుములం కుర్వన్నభ్యవర్తత తాన్రణే।
తస్మిన్సంత్యతి ప్రామాన్మృత్యుసాధారణీకృతే॥ 7-32-6(46135)
అజాతశత్రుస్తాన్యోధాన్భీమం త్రాతేత్యచోదయత్।
తే యయుర్భీమసేనస్య సమీపమమితౌజసః॥ 7-32-7(46136)
యుయుధానప్రభృతయో మాద్రీపుత్రౌ చ పాండవౌ।
తే సమేత్య సుసంరబ్ధాః సహితాః పురుషర్షభాః॥ 7-32-8(46137)
మహేష్వాసవరైర్గుప్తా ద్రోణానీకం బిభిత్సవః।
సమాపేతుర్మహావీర్యా భీమప్రభృతయో రథాః॥ 7-32-9(46138)
తాన్ప్రత్యగృహ్ణాదవ్యగ్రో ద్రోణోఽపి రథినాం వరః।
మహారథానతిబలాన్వీరాన్సమరయోధినః॥ 7-32-10(46139)
బాహ్యం మృత్యుభయం కృత్వా తావకాన్పాండవా యయుః।
సాదినః సాదినోఽబ్యఘ్నంస్తథైవ రథినో రథాన్॥ 7-32-11(46140)
అసిశక్త్యృష్టిసంఘాతైర్యుద్ధమాసీత్పరశ్వథైః।
ప్రకృష్టమసియుద్ధం చ బభూవ కటుకోదయం॥ 7-32-12(46141)
కుంజరాణాం చ సంపాతే యుద్ధమాసీత్సుదారుణం।
అపతత్కుంజరాదన్యో హయాదన్యస్త్వవాక్శిరాః॥ 7-32-13(46142)
నరో బాణవినిర్భిన్నో రథాదన్యశ్చ మారిష।
తత్రాన్యస్య చ సంపర్దే పతితస్య వివర్మణః॥ 7-32-14(46143)
శిరః ప్రధ్వంసయామాస వక్షస్యాక్రంయ కుంజరః।
అపరాంశ్చాపరేఽమృద్రన్వారణాః పతితాన్నరాన్॥ 7-32-15(46144)
విషాణైశ్చావనిం గత్వా వ్యభిందన్రథినో బహూన్।
నరాంత్రైః కేచిదపరే విషాణాలగ్నసంశ్రయైః॥ 7-32-16(46145)
బభ్రముః సమరే నాగా మృద్రంతః శతశో నరాన్।
కార్ష్ణాయసతనుత్రాణాన్నరాశ్వరథకుంజరాన్॥ 7-32-17(46146)
పతితాన్పోథయాంచక్రుర్ద్విపాః స్థూలనలానివ।
గృధ్రపత్రాధివాసాంసి శయనాని నారధిపాః॥ 7-32-18(46147)
హీమంతః కాలసంపర్కాత్సుదుఃస్వాన్యనుశేరతే।
హంతి స్మాత్ర పితా పుత్రం రథేనాభ్యేత్య సంయుగే॥ 7-32-19(46148)
పుత్రశ్చ పితరం మోహాన్నిర్మర్యాదమవర్తత।
రథో భగ్నో ధ్వజశ్ఛిన్నశ్ఛత్రముర్వ్యోం నిపాతితం॥ 7-32-20(46149)
యుగార్ధం చ్ఛిన్నమాదాయ ప్రదుద్రావ తథా హయః।
సాసిర్బాహుర్నిపతితః శిరశ్ఛిన్నం సకుండలం॥ 7-32-21(46150)
గజేనాక్షిప్య బలినా రథః సంచూర్ణితః క్షితౌ।
రథినా తాడితో నాగో నారాచేనాపతత్క్షితౌ॥ 7-32-22(46151)
సారోహశ్చాపతద్వాజీ గేజేనాభ్యాహతో భృశం।
నిర్మర్యాదం మహద్యుద్ధమవర్తత సుదారుణం॥ 7-32-23(46152)
హా తాత హా పుత్ర సఖే క్వాసి తిష్ఠ క్వ ధావసి।
ప్రహరాహర జహ్మేనం స్మితశ్వేడితగర్జితైః।
ఇత్యేవముచ్చైరత్యర్థం శ్రూయంతే వివిధా గిరః॥ 7-32-24(46153)
నరస్యాశ్వస్య నాగ్స్య సమసంజత శోణితం।
ఉపాశాంయద్రజో భౌమం భీరూన్కశ్మలమావిశత్॥ 7-32-25(46154)
చక్రేణ చక్రమాసాద్య వీరో వీరస్య సంయుగే।
అతీతేషుపథే కాలే జహార గదయా సిరః॥ 7-32-26(46155)
అసీత్కేశపరామర్శో ముష్టియుద్ధం చ దారుణం।
నఖైర్దంతైశ్చ సూరాణామద్వీపే ద్వీపమిచ్ఛతాం॥ 7-32-27(46156)
తత్రాచ్ఛిద్యత శూరస్య సఖంగో బాహురుద్యతః।
సధునశ్చాపరస్యాపి సశరః సాంకుశస్తథా॥ 7-32-28(46157)
ఆక్రోశదన్యమన్యోఽత్ర తథాఽన్యో విముఖోఽద్రవత్।
అన్యః ప్రాప్తస్య చాన్యస్య శిరః కాయాదపాహరత్॥ 7-32-29(46158)
సశబ్దమద్రవచ్చాన్యః శబ్దాదన్యోఽత్రసద్భృశం।
స్వానన్యోఽథ పరానన్యో జఘాన నిశితైః శరైః॥ 7-32-30(46159)
గిరిశృంగోపమశ్చాత్ర నారాచేన నిపాతితః।
మాతంగో న్యపతద్భూమౌ నదీరోధ ఇవోష్ణగే॥ 7-32-31(46160)
తథైవ రథినం నాగః క్షరన్గిరిరివారుజన్।
అభ్యతిష్ఠత్పదా భూమౌ సహాశ్వం సహసారథిం॥ 7-32-32(46161)
శూరాన్ప్రహరతో దృష్ట్వా కృతాశ్స్త్రాన్రుధిరోక్షితాన్।
బహూనప్యావిశన్మోహో భీరూన్హృదయదుర్బలాన్॥ 7-32-33(46162)
సర్వమావిగ్నమభవన్న ప్రాజ్ఞాయత కించన।
సైన్యేన రజసా ధ్వస్తం నిర్మర్యాదమవర్తత॥ 7-32-34(46163)
తతః సేనాపతిః శీఘ్రమయం క్రాల ఇతి బ్రువన్।
నిత్యాభిత్వరితానేవ త్వరయామాస పాండవాన్॥ 7-32-35(46164)
కుర్వంతః శాసనం తస్య పాండవా బాహుశాలినః।
సరో హంసా ఇవాపేతుర్ఘ్నంతో ద్రోణరథం ప్రతి॥ 7-32-36(46165)
గృహ్ణీతాద్రవతాన్యోన్యం విభీతా వినికృంతత।
ఇత్యాసీత్తుములః శబ్దో దుర్ధర్షస్య రథం ప్రతి॥ 7-32-37(46166)
తతో ద్రోణః కృపః కర్ణో ద్రౌణీ రాజా జయద్రథః।
విందానువిందావావంత్యౌ శల్యశ్చైతాన్న్యవారయన్॥ 7-32-38(46167)
తే త్వార్యధర్మసంరబ్ధా దుర్నివారా దురాసదాః।
శరార్తా న జహుర్ద్రోణం పాంచాలాః పాండవై సహ॥ 7-32-39(46168)
తతో ద్రోణోఽతిసంక్రుద్ధో విసృజఞ్శతశః శరాన్।
చేదిపాంచాలపాండూనామకరోత్కదనం మహత్॥ 7-32-40(46169)
తస్య జ్యాతలనిర్ఘోషః శుశ్రువే దిక్షం మారిష।
వజ్రసంహ్రాదసంకాశస్త్రాసయన్మానవాన్బహూన్॥ 7-32-41(46170)
ఏతస్మిన్నంతరే జిష్ణుర్జిత్వా సంశప్తకాన్బహూన్।
అభ్యయాత్తత్ర యత్రాసౌ ద్రోణః పాండూన్ప్రమర్దతి॥ 7-32-42(46171)
తాఞ్శరౌఘాన్మహావర్తాఞ్శోణితోదాన్మహాహదాన్।
తీర్ణః సంశప్తకాన్హత్వా ప్రత్యదృశ్యత ఫల్గునః॥ 7-32-43(46172)
తస్య కీర్తిమతో లక్ష్మ సూర్యప్రతిమతేజసః।
దీప్యమానమపశ్యామ తేజసా వానరధ్వజం॥ 7-32-44(46173)
సంశప్తకసముద్రం తముచ్ఛోష్యాస్త్రగభస్తిభిః।
స పాండవయుగాంతార్కః కురూనప్యభ్యతీతపత్॥ 7-32-45(46174)
ప్రదదాహ కురూన్సర్వానర్జునః శస్త్రతేజసా।
యుగాంతే సర్వభూతాని ధూమకేతురివోత్థితః॥ 7-32-46(46175)
తేన బాణసహస్రౌధైర్గజాశ్వరథయోధినః।
తాడ్యమానాః క్షితిం జగ్ముర్ముక్తకేశాఃశరార్దితాః॥ 7-32-47(46176)
కేచిదార్తస్వనం చక్రుర్వినేశురపరే పునః।
పార్థబాణహతాః కేచిన్నిపేతుర్విగతాసవః॥ 7-32-48(46177)
తేషాముత్పతితాన్కాంశ్చిత్పతితాంశ్చ పరాఙ్ముఖాన్।
న జఘానార్జునో యోధాన్యోధవ్రతమనుస్మరన్॥ 7-32-49(46178)
తే వికీర్ణరథాశ్చిత్రాః ప్రాయశశ్చ పరాఙ్ముఖః।
కురవః కర్ణకర్ణేతి హాహేతి చ విచుక్రుశుః॥ 7-32-50(46179)
తమాధిరథిరాక్రందం విజ్ఞాయ శరణైషిణాం।
మా భైష్టేతి ప్రతిశ్రుత్య యయావభిముఖోఽర్జునం॥ 7-32-51(46180)
స భారతరథశ్రేష్ఠః సర్వభారతహర్షణః।
ప్రాదుశ్చక్రే తదాగ్నేయమస్త్రమస్త్రవిదాం వారః॥ 7-32-52(46181)
తస్య దీప్తశరౌఘస్య దీప్తచాపధరస్య చ।
`వారుణేన తదస్త్రేణ విధూయాథ ధనంజయః'।
శరౌఘాఞ్శరజాలేన విదుధావ ధనంజయః॥ 7-32-53(46182)
తథైవాధిరథిస్తస్య బాణాజ్జ్వలితతేజసః।
అస్త్రమస్త్రేణ సంవార్య ప్రాణదద్విసృజఞ్శరాన్॥ 7-32-54(46183)
ధృష్టద్యుంనశ్చ భీమశ్చ సాత్యకిశ్చ మహారథః।
వివ్యధుః కర్ణమాసాద్య త్రిభిస్త్రిభిరజిహ్మగైః॥ 7-32-55(46184)
అర్జునాస్త్రం తు రాధేయః సంవార్య శరవృష్టిభిః।
తేషాం త్రయాణాం చాపాని చిచ్ఛేద విశిఖైస్త్రిభిః॥ 7-32-56(46185)
తే నికృత్తాయుఘాః శూరా నిర్విషా భుజగా ఇవ।
రథశక్తీః సముత్క్షిప్య భృశం సింహా ఇవానదన్॥ 7-32-57(46186)
తా భుజాగ్రైర్మహావేగా నిసృష్టా భుజగోపమాః।
దీప్యమానా మహాశక్త్యో జగ్మురాధిరథిం ప్రతి॥ 7-32-58(46187)
తా నికృత్య శరవ్రాతైస్త్రిభిస్త్రిభిరజిహ్మగైః।
ననాద బలవాన్కర్ణః పార్థాయ విసృజఞ్శరాన్॥ 7-32-59(46188)
అర్జునశ్చాపి రాధేయం విద్ధ్వా సప్తభిరాశుగైః।
కర్ణాదవరజం బాణైర్జఘాన నిశితైః శరైః॥ 7-32-60(46189)
తతః శత్రుంజయం హత్వా పార్థః షఙ్భిరజిహ్మగైః।
జహార సద్యో భల్లేన విపాటస్య శిరో రథాత్॥ 7-32-61(46190)
పశ్యతాం ధార్తరాష్ట్రాణామేకేనైవ కిరీటినా।
ప్రముఖే సూతపుత్రస్య సోదర్యా నిహతాస్త్రయః॥ 7-32-62(46191)
తతో భీమః సముత్పత్య స్వరథాద్వైనతేయవత్।
వరాసినా కర్ణపక్షాంజధాన దశ పంచ చ॥ 7-32-63(46192)
పునస్తు రథమాస్థాయ ధనురాదాయ చాపరం।
వివ్యాధ దశభిః కర్ణం సూతమశ్వాంశ్చ పంచభిః॥ 7-32-64(46193)
ధృష్టద్యుంనోఽప్యసివరం చర్మ చాదాయ భాస్వరం।
జఘాన చంద్రవర్మాణం బృహత్క్షత్రం చ నైషధం॥ 7-32-65(46194)
తతః స్వరథమాస్థాయ పాంచాల్యోఽన్యచ్చ కార్ముకం।
ఆదాయ కర్ణం వివ్యాధ త్రిసప్తత్యా నదన్రణే॥ 7-32-66(46195)
శైనేయోఽప్యన్యదాదాయ ధనురిందుసమద్యుతిః।
సూతపుత్రం చతుఃషష్ట్యా విద్ధ్వా సింహ ఇవానదత్॥ 7-32-67(46196)
భల్లాభ్యాం సాధు ముక్తాభ్యాం ఛిత్త్వా కర్ణస్య కార్ముకం।
పునః కర్ణం త్రిభిర్బాణైర్బాహ్వోరురసి చార్పయత్॥ 7-32-68(46197)
తతో దుర్యోధనో ద్రోణో రాజా చైవ జయద్రథః।
నిమ·జ్జమానం రాధేయముజ్జహ్రుః సాత్యకార్ణవాత్॥ 7-32-69(46198)
పత్త్యశ్వరథమాతంగాస్త్వదీయాః శతశోఽపరే।
కర్ణమేవాభ్యధావంత త్రాస్యమానాః ప్రహారిణః॥ 7-32-70(46199)
ధృష్టద్యుంనశ్చ భీమశ్చ సౌభద్రోఽర్జున ఏవ చ।
నకులః సహదేవశ్చ సాత్యకిం జుగుపూ రణే॥ 7-32-71(46200)
ఏవమేష మహారౌద్రః క్షయార్థం సర్వధన్వినాం।
తావకానాం పరేషాం చ త్యక్త్వా ప్రాణానభూద్రణః॥
పదాతిరథనాగాశ్వా గజాశ్వరథపత్తిభిః।
రథినో నాగపత్త్యశ్వైరథ పత్తీరథ ద్విపైః॥ 7-32-72(46201)
అశ్వైరశ్వా గజైర్నాగా రథినో రథిభిః సహ।
సంయుక్తాః సమదృశ్యంత పత్తయశ్చాపి పత్తిభిః॥
ఏవం సుకలిలం యుద్ధమాసీత్క్రవ్యాదహర్షణం।
మహద్భిస్తైరభీతానాం యమరాష్ట్రవివర్ధనం॥ 7-32-74(46202)
తతో హతా నరరథవాజికుంజరై
రనేకశో ద్విపరథపత్తివాజినః।
గజైర్గజా రథిభిరుదాయుధా రథా।
హయైర్హయాః పత్తిగణైశ్చ పత్తయః॥ 7-32-76(46203)
రథైర్ద్విపా ద్విరదవరైర్మహాహయా
హయైర్నరా వరరథిభిశ్చ వాజినః।
నిరస్తజిహ్వాదశనేక్షణాః క్షితౌ
క్షయం గతాః ప్రమథితవర్మభూషణాః॥ 7-32-77(46204)
తథా పరైర్బహుకరణైర్వరాయుధై-
ర్హతా గతాః ప్రతిభయదర్శనాః క్షితిం।
విపోథితా హయగజపాదతాడితా
భృశాకులా రథముఖనేమిభిః క్షతాః॥ 7-32-78(46205)
ప్రమోదనే శ్వాపదపక్షిరక్షసాం
జనక్షయే వర్తతి తత్ర దారుణే।
మహాబలాస్తే కుపితాః పరస్పరం
నిషూదయంతః ప్రవిచేరురోజసా॥ 7-32-79(46206)
తతో బలే భృశలులితే పరస్పరం
నిరీక్షమాణే రుధిరౌఘసంప్లుతే।
దివాకరేఽస్తంగిరిమాస్థితే శనై
రుభే ప్రయాతే శిబిరాయ భారత॥ ॥ 7-32-80(46207)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ద్రోణపర్వణి సంశప్తకవధపర్వణి ద్వాదశదివసయుద్ధావహారే ద్వాత్రింశోఽధ్యాయః॥ 32 ॥

Mahabharata - Drona Parva - Chapter Footnotes

5-32-6 మృత్యుసాధారణీకృతే మరణతుల్యావస్థాం గమితే॥
5-32-12 కటుకస్య పరుషస్యోదయో యత్ర॥
5-32-16 అవినం గత్వా అభిత్య। విషాణాలగ్నసంశ్రయైః దంతలగ్నైకదేశైః॥
5-32-18 గృధ్రపక్షాధివాసాంసి గృధ్రపక్షాస్తరణాని॥
5-32-25 సమసజ్జత ఘనతామగమత్॥
5-32-26 అతీతః ఇషుపథః శరావకాశో యత్ర॥
5-32-27 ద్వీపమాశ్రయం॥
5-32-29 ఆక్రోశత్ ఆహూతవాన్॥
5-32-32 క్షరన్మదమితి శేషః। రథినం తథైవ సహసారథిం అర్థాద్రథం చ పదా ఆరుజన్ భూమౌ అభ్యతిష్ఠదిత్యన్వయః॥
5-32-37 విభీతా అభీతాః। దుర్ధర్షస్య ద్రోణస్య॥
5-32-39 ఆర్యధర్మేణ సంరబ్ధాః సోద్యమాః॥
5-32-53 విదుధావ ఖండితవాన్॥
5-32-61 విఘాతస్య శిర ఇతి క.పాఠః॥
5-32-72 ప్రాణాంస్త్యక్త్వా యుధ్యతామితి శేషః॥
5-32-75 అభీతానామభిముఖాగతానాం భయహీనానాం వా॥
5-32-78 బహుకరణైరనేకప్రక్రియైః। రథముఖానాం రథముఖ్యానాం నేమిభిశ్చక్రాంతైః॥
5-32-32 ద్వాత్రింశోఽధ్యాయః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.